خبرگزاری مهر- گروه استانها، عاطفه وفائیان: در روزگاری که خبر، بیش از هر زمان دیگری در هیاهوی سرعت و شبکهها گم میشود، هنوز هم میتوان رد پای خبرنگارانی را دید که قلم را نه فقط برای نوشتن، بلکه برای گرهگشایی از زندگی مردم به دست گرفتهاند؛ کسانی که برخاستهاند و باور کردهاند کلمه اگر درست و صادقانه نوشته شود، میتواند چراغی در تاریکی باشد.
قصه رسانه در خراسان، قصه آدمهایی است که نوشتن برایشان شغل صرف نبود؛ راهی بود برای ماندن کنار مردم. از بانویی که برخلاف آرزوی پدر برای پزشک شدن، دل به ادبیات و هنر سپرد و با حمایت مادر وارد مسیر قصهنویسی و سپس خبرنگاری شد، تا پیشکسوتی که از کنار دکههای مطبوعاتی عبور نمیکرد مگر آنکه لحظهای پای تیترها بایستد و جهان را از قاب کلمه بخواند. این روایتها، فقط خاطرههای شخصی چند خبرنگار نیست؛ بخشی از حافظه رسانهای مردمی است که روزگاری با واکمن، دفترچه، تندنویسی و حضور میدانی ساخته شد. خبرنگارانی که پشت میز نماندند، راه افتادند، دیدند، شنیدند و نوشتند.
روایتی از بانویی که برخلاف خواست پدر برای پزشک شدن، قلم را انتخاب کرد
سرور هادیان یزدی، یکی از پیشکسوتان عرصه رسانه خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر قصه ورودش به دنیای رسانه را اینگونه روایت میکند: هفدهساله بودم که از طریق مشترک بودن روزنامه، با فراخوان کلاسهای قصهنویسی آشنا شدم. پدرم به شدت اصرار داشت پزشک شوم و من علوم تجربی خوانده بودم، اما دلم پیشِ هنر و ادبیات بود. مادرم مشوق اصلی من بود و با اینکه شرایط آن زمان بسیار خاص بود، مرا به کلاسهای قصهنویسی میبرد. در آنجا بود که با بزرگان تئاتر و ادبیات آشنا شدم.
این خبرنگار بازنشسته که سالها در سرویس گزارش فعالیت داشته، از تفاوتهای دوران قدیم با امروز میگوید: ما در روزنامه، پشتمیزنشین نبودیم. سیستم کامپیوتری و اینترنتی وجود نداشت. با یک واکمن ضبط میکردیم و باید تندنویسی میکردیم.
وی در بخش مهمی از صحبتهایش به گزارشهایی اشاره میکند که فراتر از یک متن خبری، باعث اتفاقات بزرگ شدند. وی میگوید: در پی نوشتن ویژهنامه سردار شوشتری، پنج یا شش بار به سیستان و بلوچستان رفتم. در روستای اسلامآباد چابهار، مدرسه ثارالله را دیدم که در گرمای ۵۶ درجه نه برق داشت و نه آب خنک. گزارشش را نوشتم. مدیر وقت آموزش و پرورش قول داد و پیگیری کرد؛ پس از مدتی خبر دادند که تیر برقها نصب شده و بچهها دیگر در گرما نمیسوزند. دیدن این نتیجه، همان چیزی است که حالم را خوب میکند.
هادیان از تجربه تلخ شناسنامه نداشتن بلوچهای ایرانیالاصل نیز روایت میکند: در روستاها با مادرانی روبرو شدم که نسلاندرنسل شناسنامه نداشتند. پیرزنی ۹۵ ساله با بغض میگفت دوست دارد قبل از مرگش شناسنامه داشته باشد تا بتواند فریضه حج را به جا بیاورد. با نهاد رهبری و خیرین پیگیری کردیم، دستگاه ژنتیک خریداری شد تا ایرانی بودن این افراد اثبات شود و به کمک خیرین، ۴۵۰۰ نفر توانستند شناسنامه دریافت کنند. اینها مواردی است که برای من باقیالصالحات است.
این پیشکسوت رسانه درباره دوران پس از بازنشستگیاش میگوید: مادرم را در ایام کرونا از دست دادم و این دوران برایم بسیار سخت بود. همان ایام، روزی که حکم بازنشستگیام را گرفتم، در خیابان بلند بلند گریه میکردم. فکر میکردم بدون نوشتن چطور زندگی کنم؟ اما بلافاصله پس از آن، از یک مرکز فنیوحرفهای به من زنگ زدند و از آن روز، کارم به مراتب بیشتر از قبل شد. الان در روز سه مطلب مینویسم و با مجموعههای مختلفی کار میکنم.
وی خطاب به نسل جوان خبرنگار تأکید میکند: امروز هوش مصنوعی و اینترنت، سرعت کار را بالا برده است و این عالی است. اما ابزارها نباید جای خمیرمایه و باورهای یک خبرنگار را بگیرند. ما باید از این ابزار استفاده کنیم تا خدمات بهتری ارائه دهیم، نه اینکه تسلیم آنها شویم. خبرنگاری همیشه حرمت دارد و اگر با اخلاق آمیخته شود، همچنان زیباترین شغل دنیاست.
هادیان با یادآوری حمایتهای خانواده، علیالخصوص دخترش «ساغر» در تمامی سالهای پرفشار کاری و تحصیلی، تأکید کرد که اگر به گذشته برگردد، بدون تردید دوباره همین مسیر را با افتخار انتخاب خواهد کرد. همچنین این خبرنگار بازنشسته که دانشآموخته کارشناسی روابط عمومی الکترونیک است، از چالشهای آکادمیک خود میگوید: زمانی که برای تحصیل رفتم، ۳۹ ساله بودم. با تمام مشغلهها و مسئولیتهای زندگی، با معدل ۲۰ فارغالتحصیل شدم؛ چرا که قدر آن فرصت تحصیلی را میدانستم.
رسانه امروز گستردهترین میدان دفاع از هویت ملی و تمدن ایرانی است
غلامرضا بنیاسدی، پیشکسوت رسانه در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن بیان اینکه بازنشستگی در حوزه رسانه به معنای پایان کار نیست، اظهار کرد: امروز عملاً گستردهترین میدان دفاع از هویت ملی، تمدن ایرانی و تاریخ و جغرافیای این میهن عزیز، حوزه رسانه است؛ حوزهای که باید در همه عرصهها فعال باشد تا همه حوزهها را نیز در دفاع از کشور فعال کند.
پیشکسوت رسانه درباره چگونگی علاقهمندی خود به حرفه خبرنگاری و رسانه گفت: من بیشتر با مطالعه به این حوزه علاقهمند شدم. از خیابان که رد میشدم، جلوی هر دکه رسانهای ناخودآگاه توقف میکردم و مدتی را به خواندن تیتر رسانهها میگذراندم؛ عملاً من به صورت تجربی کار رسانه را یاد گرفتم؛ بر اساس فراوان خواندن کار نویسندگان، روزنامهنگاران و گزارشگران قوی و قدیمی رسانهها. همان علاقه در وجودم شکل گرفت. من به قلم، کلمه، کلام و نوشته تعلق خاطر ویژه دارم و میدانم که ماندگارترین اثر را نیز کلمه میتواند داشته باشد.
وی با بیان اینکه ماندگاری کلمه فراتر از ابزارهای ظاهری قدرت است، گفت: اگر عنایت بفرمایید، ذوالفقار حضرت علی (ع) با حضرت علی (ع) به پایان رسید و با شهادت ایشان، آن شمشیر نیز پایان یافت، اما گستره نهجالبلاغه حضرت علی (ع) تا قیامت برقرار است. حضرت رسول (ص) با همه عظمت و بزرگی شخصیتشان، با مرگ جسمشان از دنیا رفتند، اما راهشان، کلامشان و معجزه ابدی الهی در قرآن را میبینیم که هر روز نورانیتر از پیش به کار خود ادامه میدهد و جهانگسترتر میشود. کلمه چنین ظرفیتی دارد و ما نیز سربازان کوچک نگارش کلماتی از این دست هستیم.
بنیاسدی با اشاره به یکی از خاطرات خود در حوزه گزارش اجتماعی گفت: گزارشی از یکی از مدارس مشهد دریافت کردم مبنی بر اینکه دانشآموزی که میخواهد به مدرسه برود، کفش ندارد. وقتی این موضوع را کار کردیم، صنف محترم کفاشان و کفشفروشان مشهد نه تنها کفش آن دانشآموز بیبضاعت را تأمین کردند، بلکه کفش همه مدرسه را تأمین کردند. این برای ما بسیار شیرین بود.
این روزنامهنگار در بخش دیگری از سخنان خود به پیگیری رسانهای مسئله ناامنی در مرزهای شرقی و مسیرهای منتهی به سبزوار در دهه ۷۰ اشاره کرد و گفت: ما و تیممان روی این ماجرا کار کردیم. برای بحث انسداد مرزها بودجه گرفته شد و مسئولان را بسیج کردیم که باید این مشکل حل شود. همان خاطره تلخ ناامنی، در ادامه به امنیت پایداری رسید که الحمدلله هنوز هم در منطقه پایدار است و انشاءالله پایدارتر نیز خواهد بود.
وی در ادامه با اشاره به شرایط امروز و نقش رسانه در جنگ فراگیر گفت: از گذشته که بگذریم، امروز نیز مستحضر هستید که در این جنگ فراگیر، اگر نگوییم نقش اول را داریم، قطعاً جزو یکی از نقشهای اولی هستیم که در حوزه رسانه تعریف شده است. ما باید میدان، خیابان، اذهان و دیپلماسی را پوشش دهیم. دشمن اتفاقاً روی این حساب کرده است که با اشغال ذهن جامعه ما و تجزیه نیروها و مردم ما، به تجزیه ایران فکر کند. رسانه است که با روایتسازی درست، هدایت اذهان و مدیریت افکار عمومی، پدافندی از کشور میکند که هیچ آفندی از سوی دشمن نتواند مرزها را بشکند.
بنیاسدی با بیان اینکه اهالی رسانه وامدار خون شهدا هستند، گفت: ما وامدار خون شهداییم و به آنان احترام میکنیم. وقتی در روایتها داریم که «مدادالعلما افضل من دماءالشهدا»، اینجا میتوان مداد و قلم خبرنگار و رسانهنگار را نیز در خوانشی نو به این قضیه اضافه کرد.
این پیشکسوت رسانه خاطرنشان کرد: امروز آگاهیبخشی و عبور دادن مردم از اطلاعات به دانایی، کاری است که رسانه باید انجام دهد. انشاءالله همه ما بتوانیم در این جبهه بزرگ موفق باشیم و تکلیفمان را نسبت به کشور، انقلاب و مردممان بهگونهای ادا کنیم که شرمنده شهدا نباشیم.
رسانههای تخصصی مسیر آینده اطلاعرسانی در خراسان رضوی هستند.
هادی فیاضی، پیشکسوت رسانه، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه رسانههای مکتوب در سالهای اخیر شرایط دشواری را پشت سر گذاشتهاند، اظهار کرد: متأسفانه رسانههای مکتوب در سالهای اخیر دوره بسیار سختی را تجربه میکنند، اما تردیدی نیست که اثر و ارزش خود را حفظ کردهاند.
وی با تأکید بر ضرورت تخصصی شدن فعالیتهای رسانهای در استان گفت: معتقدم فعالان عرصه رسانهای خراسان رضوی اگر به سمت رسانههای اختصاصی و تخصصی حرکت کنند، میتوانند موفق عمل کنند. این نوع رسانهها برای مخاطب بسیار ارزشمند است و امکان ارائه تحلیلهای عمیق و دقیق را فراهم میکند.
فیاضی با اشاره به تغییر الگوی مصرف رسانهای در جامعه بیان کرد: در حوزههای عمومی، جریان رسانهای از رسانههای رسمی فاصله گرفته و رسانههایی که حتی ممکن است هویت مخفی یا غیرآشکار داشته باشند، موفقیتهای جدی کسب کردهاند. رسانههای اجتماعی و فضای مجازی نیز امروز بخشی از خانواده رسانهای شدهاند و نمیتوان به آنها بیاعتنا بود.
این فعال رسانهای چشمانداز رسانههای استان را روشن دانست و افزود: آینده رسانههای خراسان رضوی روشن است؛ به شرط آنکه فعالان این حوزه با نگاه حرفهای و تخصصی به تولید محتوا، همگرایی و تعامل با مخاطب حرکت کنند و رسانههایی خلاق، متمرکز و متناسب با تخصصهای مختلف شکل بگیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به آغاز فعالیت رسانهایاش اشاره کرد و گفت: نخستین فعالیتهای من در عرصه رسانه از روزنامهنگاری ورزشی آغاز شد و این مسیر را از ۱۴ سالگی شروع کردم. البته نمیتوانم کتمان کنم که فضای خانوادگی ما، به دلیل فعالیتهای رسانهای پدرم، مسیر هموارتری را برای من فراهم کرده بود. همزمان به دلیل علاقه، عکاسی میکردم، گزارشهای مستند مینوشتم و این مسیر در نشریات دانشآموزی و دانشجویی نیز ادامه یافت.
فیاضی یکی از خاطرات مهم سالهای آغازین فعالیت خود را مربوط به مسابقات جام ملتهای اروپا دانست و تصریح کرد: یکی از بهترین تجربیات دوران آغازینم مربوط به مسابقات جام ملتهای اروپا در سال ۱۹۹۶ بود. از آنجا که مسابقات شبها برگزار میشد، من از منزل خبر و گزارش بازیها را مینوشتم و از طریق فاکس برای روزنامه ارسال میکردم. گزارشها معمولاً در پایین صفحه اول یا صفحه ۲ روزنامه منتشر میشدند؛ صفحاتی که غیرورزشی بودند. از آنجایی که بیشتر روزنامهها در آن زمان صفحات خود را زود میبستند، روزنامه قدس تنها روزنامهای بود که روز بعد نتایج و اخبار مسابقات شب قبل را منتشر میکرد.
این روزنامهنگار پیشکسوت درباره تغییرات سبک رسانهای در سالهای اخیر نیز گفت: به نظر من، نرمنویسی و شکستن چارچوبهای رسمی خبر و گزارشنویسی مهمترین تغییر در سبک کار رسانهها در سالهای اخیر بوده است. پیشتر رسانهها غالباً ساختاری خشک و رسمی داشتند و گزارشها با لحنی رسمی و تا حدی دور از زبان مخاطب ارائه میشدند. این موضوع باعث میشد ارتباط مخاطب با محتوا محدود شود و دنبال کردن اخبار برای او چندان جذاب نباشد.
وی با اشاره به گسترش رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی بیان کرد: با گسترش رسانههای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و گرایش به رسانههای چندرسانهای و تعاملی، فضای تولید خبر تغییر کرد. رسانهها تلاش کردند زبان خود را به مخاطب نزدیکتر، صمیمیتر و قابل فهمتر کنند. این تغییر باعث شد مخاطب تنها دریافتکننده خبر نباشد، بلکه با محتوا درگیر شود، نظر بدهد و در شکلگیری جریان خبری مشارکت داشته باشد.
نظر شما